بخشنامه جدید حقوق کارمندان ابلاغ شد؛ حق اولاد، مسکن و بن خواربار چه وضعیتی دارند؟
بخشنامه جدید سازمان امور مالیاتی درباره مالیات حقوق کارکنان در مهر ۱۴۰۵ ابلاغ شد؛ اصلاحیه‌ای که وضعیت مالیاتی برخی مزایای رفاهی و خانوادگی از جمله کمک‌هزینه مسکن، حق اولاد، عائله‌مندی و بن خواربار را روشن می‌کند. این بخشنامه در ۲۷ مهر صادر و خبر آن در ۲۸ مهر منتشر شد و به اصلاح مقررات قبلی درباره موارد مشمول مالیات بر درآمد حقوق اختصاص دارد.
بر اساس مفاد اصلاحیه، پرداخت‌هایی که مطابق موافقت‌نامه سازمان برنامه و بودجه انجام می‌شوند یا مزایایی که سقف آن‌ها به تصویب هیأت وزیران یا شورای عالی کار می‌رسد، در چارچوب «حدود متعارف» موضوع ماده ۸۳ قانون مالیات‌های مستقیم بررسی خواهند شد.
این خبر برای کارمندان دولت و کارکنان بخش خصوصی اهمیت دارد؛ زیرا بخشی از دریافتی آنان علاوه بر حقوق پایه، از مزایای رفاهی و خانوادگی تشکیل می‌شود. با این حال، بخشنامه جدید به معنای افزایش حقوق پایه همه کارکنان یا معافیت نامحدود تمام پرداخت‌های درج‌شده در فیش حقوقی نیست.
بخشنامه جدید مالیات حقوق کارمندان چه زمانی ابلاغ شد؟
سید محمدهادی سبحانیان، رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، در بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۹ مورخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵، اصلاحیه بخشنامه ۲۰ آذر ۱۴۰۳ این سازمان درباره موارد مشمول مالیات بر درآمد حقوق را ابلاغ کرد.
موضوع اصلاحیه، رفع ابهام در تشخیص پرداخت‌های مشمول یا خارج از شمول مالیات حقوق است. به این ترتیب، ضابطه تشخیص «حدود متعارف» برای برخی پرداخت‌های رفاهی و انگیزشی کارکنان بازنگری شده است.
این اصلاحیه از تاریخ صدور جایگزین بند ۳ بخشنامه قبلی می‌شود و ادارات کل امور مالیاتی باید در رسیدگی به پرداخت‌های مرتبط با حقوق، ضوابط جدید را در نظر بگیرند.
کدام مزایای حقوق کارمندان در بخشنامه جدید مطرح شده‌اند؟
در اصلاحیه سازمان امور مالیاتی، چند عنوان از مزایای رفاهی و خانوادگی کارکنان به‌طور مشخص مورد اشاره قرار گرفته است:
- کمک‌هزینه مسکن: پرداخت مرتبط با هزینه مسکن کارکنان که وضعیت آن در چارچوب حدود متعارف و ضوابط تعیین‌شده بررسی می‌شود.
- کمک‌هزینه عائله‌مندی: مزیت مربوط به وضعیت خانوادگی کارکنان که مشمول معیارهای اعلام‌شده در اصلاحیه است.
- حق اولاد: پرداخت مربوط به فرزندان کارکنان که در چارچوب مقررات و حدود متعارف مورد بررسی قرار می‌گیرد.
- کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار یا بن خواربار: مزیتی که برای تأمین بخشی از هزینه‌های مصرفی خانوار پرداخت می‌شود و در اصلاحیه مورد اشاره قرار گرفته است.
همچنین برای پرداخت‌های دیگری که در این گروه قرار می‌گیرند، معیار تشخیص حدود متعارف بر اساس اسناد و مدارک، قوانین و مقررات و آرای دیوان عدالت اداری تعیین خواهد شد.
آیا حق اولاد و حق مسکن از مالیات حقوق معاف شدند؟
پس از انتشار خبر بخشنامه، یکی از مهم‌ترین پرسش‌های کارکنان این است که آیا از این پس مالیات حق اولاد، حق مسکن و بن خواربار از فیش حقوقی آنان حذف می‌شود؟
اصلاحیه جدید به این پرداخت‌ها اشاره کرده و آن‌ها را در چارچوب «حدود متعارف» موضوع ماده ۸۳ قانون مالیات‌های مستقیم قرار داده است. در خبرهای منتشرشده از این بخشنامه، این موضوع به‌عنوان معافیت مالیاتی مزایای رفاهی و خانوادگی مطرح شده است.
با این حال، برای بیان دقیق حقوقی باید به متن ضابطه توجه کرد: اصلاحیه درباره پرداخت‌هایی صحبت می‌کند که مطابق موافقت‌نامه سازمان برنامه و بودجه انجام می‌شوند یا سقف آن‌ها از سوی هیأت وزیران یا شورای عالی کار تعیین شده است. بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که هر پرداختی با عنوان حق اولاد، مسکن یا بن خواربار، بدون توجه به مبلغ، ماهیت و شرایط پرداخت، در هر وضعیتی از مالیات معاف خواهد بود.
در عمل، وضعیت مالیاتی هر پرداخت باید با توجه به مقررات قابل اجرا، اسناد پرداخت و ضوابط مربوط بررسی شود.
«حدود متعارف» در مالیات حقوق به چه معناست؟
عبارت «حدود متعارف» در این بخشنامه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مبنای تشخیص وضعیت مالیاتی برخی مزایای رفاهی و انگیزشی کارکنان قرار گرفته است.
بر اساس اصلاحیه، پرداخت‌هایی که مطابق موافقت‌نامه سازمان برنامه و بودجه انجام می‌شوند یا مزایایی که سقف آن‌ها از سوی هیأت وزیران یا شورای عالی کار تعیین شده است، در چارچوب حدود متعارف موضوع ماده ۸۳ قرار می‌گیرند.
برای سایر پرداخت‌ها، حدود متعارف بر پایه اسناد و مدارک و با رعایت قوانین و مقررات و آرای دیوان عدالت اداری تعیین می‌شود. بنابراین عنوان یک مزیت به‌تنهایی معیار نهایی نیست و مستندات و ضوابط پرداخت نیز اهمیت دارد.
بخشنامه جدید چه تأثیری بر فیش حقوقی کارمندان دارد؟
اصلاحیه مالیاتی می‌تواند بر نحوه محاسبه مالیات برخی مزایای رفاهی و در نتیجه خالص دریافتی کارکنان تأثیر بگذارد. اگر پرداختی در چارچوب ضوابط جدید از شمول مالیات خارج شود، ممکن است مالیات کمتری از آن کسر شود.
اما میزان اثر این تغییر برای همه کارکنان یکسان نیست. ترکیب حقوق پایه و مزایا، نوع پرداخت، مبلغ دریافتی و مقررات قابل اجرا در محاسبه مالیات هر فرد نقش دارد.
این بخشنامه به‌خودی‌خود افزایش حقوق پایه، تغییر ضریب حقوق، اضافه شدن مبلغ جدید به حق اولاد یا افزایش عمومی مزایای همه کارکنان را اعلام نکرده است. موضوع اصلی، اصلاح معیارهای تشخیص پرداخت‌های رفاهی و انگیزشی در محاسبه مالیات حقوق است.
آیا کارکنان بخش خصوصی هم مشمول اصلاحیه مالیاتی هستند؟
در گزارش‌های منتشرشده درباره بخشنامه، مزایای رفاهی کارکنان بخش دولتی و خصوصی مطرح شده‌اند. با این حال، نحوه پرداخت مزایا و مقررات استخدامی در این دو بخش ممکن است متفاوت باشد.
کارکنان بخش خصوصی باید وضعیت مزایای درج‌شده در فیش حقوقی خود را با مقررات مالیاتی و ضوابط پرداخت در محل اشتغال تطبیق دهند. کارکنان دولت نیز باید مقررات دستگاه محل خدمت و نحوه پرداخت مزایای مربوط را در نظر بگیرند.
برای تعیین وضعیت یک پرداخت مشخص، متن بخشنامه و اسناد مربوط به آن پرداخت ملاک است؛ بنابراین نمی‌توان تنها با مشاهده عنوان «کمک‌هزینه مسکن» یا «حق اولاد» در فیش حقوقی، درباره معافیت قطعی آن در تمام شرایط حکم داد.
آیا مالیات‌های کسرشده در ماه‌های گذشته به کارمندان بازگردانده می‌شود؟
یکی دیگر از پرسش‌های مطرح پس از انتشار بخشنامه، امکان استرداد مالیات‌هایی است که پیش‌تر از مزایای رفاهی یا خانوادگی کارکنان کسر شده‌اند.
اصلاحیه ۲۷ مهر ۱۴۰۵، بند ۳ بخشنامه قبلی را از تاریخ صدور جایگزین می‌کند. بنابراین برای بررسی مالیات پرداخت‌های گذشته، باید مقررات حاکم بر دوره موردنظر، مفاد اصلاحیه، اسناد پرداخت و آرای قضایی مرتبط بررسی شود.
این بخشنامه به‌تنهایی اعلام نکرده است که تمام مالیات‌های کسرشده از حق اولاد، حق مسکن یا بن خواربار در ماه‌ها و سال‌های گذشته به‌صورت خودکار به همه کارکنان بازگردانده خواهد شد.
کارکنانی که درباره مالیات پرداخت‌های قبلی خود ابهام دارند، باید از واحد مالی یا امور مالیاتی مربوط درباره نحوه رسیدگی به پرونده و شرایط احتمالی استرداد سؤال کنند.
کارمندان برای بررسی وضعیت مالیاتی حقوق خود چه کاری انجام دهند؟
کارکنانی که می‌خواهند بدانند اصلاحیه جدید چه تأثیری بر دریافتی آنان دارد، بهتر است فیش حقوقی خود را بررسی و حقوق پایه، مزایای رفاهی، حق اولاد، عائله‌مندی و مالیات کسرشده را از یکدیگر تفکیک کنند.
در صورت مشاهده ابهام، می‌توانند از واحد منابع انسانی یا امور مالی محل اشتغال درباره نحوه اعمال بخشنامه جدید بر پرداخت‌های خود سؤال کنند. برای پیگیری مالیات‌های کسرشده در دوره‌های گذشته نیز لازم است اسناد پرداخت و مقررات مربوط به همان دوره بررسی شود.
جمع‌بندی بخشنامه جدید حقوق و مزایای کارمندان
بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۹ مورخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵ سازمان امور مالیاتی، معیار تشخیص پرداخت‌های رفاهی و انگیزشی در مالیات حقوق را اصلاح کرده است. کمک‌هزینه مسکن، عائله‌مندی، حق اولاد و بن خواربار از جمله مزایایی هستند که در چارچوب «حدود متعارف» موضوع ماده ۸۳ قانون مالیات‌های مستقیم مطرح شده‌اند.
این اصلاحیه می‌تواند بر محاسبه مالیات برخی مزایا و خالص دریافتی کارکنان اثر بگذارد، اما نباید آن را با افزایش حقوق پایه همه کارمندان یا بازپرداخت خودکار مالیات‌های سال‌های گذشته اشتباه گرفت. شرایط هر پرداخت و نحوه اجرای ضوابط باید بر اساس متن بخشنامه و مقررات مربوط بررسی شود.
