ویروس شاموندا چیست؟ نخستین ابتلای انسانی در فرانسه و آخرین وضعیت انتشار جهانی آن

ویروس شاموندا چیست و آیا انتشار آن در اروپا می‌تواند به یک تهدید جدی برای سلامت انسان تبدیل شود؟ این پرسش پس از گزارش شناسایی نخستین مورد شناخته‌شده ابتلای انسانی به ویروس شاموندا در فرانسه مطرح شده است. این ویروس که پیش از این بیشتر در دام‌ها شناخته می‌شد، در سال ۲۰۲۶ در بخش‌هایی از اروپا گسترش یافته و اکنون یک مورد انسانی آن نیز گزارش شده است.

بر اساس تازه‌ترین اطلاعات منتشرشده تا اول آبان ۱۴۰۵، بیمار فرانسوی که به ویروس شاموندا مبتلا شده بود، در اوایل اکتبر جان خود را از دست داده است. با این حال، مقام‌های بهداشتی هنوز در حال بررسی هستند که آیا ویروس به‌تنهایی یا در کنار بیماری زمینه‌ای بیمار در مرگ او نقش داشته است یا خیر.

تا این تاریخ، مورد انسانی دیگری گزارش نشده و نهادهای بهداشتی اروپا اعلام کرده‌اند که شواهدی از خطر گسترده برای عموم مردم در دست نیست.

ویروس شاموندا چیست؟

ویروس شاموندا یا Shamonda virus یکی از ویروس‌های گروه سیمبو و از خانواده ارتوبونی‌ویروس‌هاست. این ویروس از دهه ۱۹۶۰ میلادی شناخته شده و نخستین بار در دام‌های آفریقا شناسایی شده است.

شاموندا در گذشته عمدتاً به‌عنوان عامل عفونت در حیوانات، به‌ویژه گاوها، مطرح بوده است. در سال ۲۰۲۶، موارد مرتبط با این ویروس در دام‌های برخی کشورهای اروپایی گزارش شد و همین موضوع باعث افزایش پایش و بررسی‌های دامپزشکی در این منطقه شد.

این ویروس با ویروس اشمالنبرگ (Schmallenberg) خویشاوند است؛ ویروسی که می‌تواند در دام‌ها مشکلاتی مانند اختلالات تولیدمثل و ناهنجاری‌های جنینی ایجاد کند. با این حال، ویروس شاموندا و اشمالنبرگ یکسان نیستند و نباید اطلاعات مربوط به یکی را بدون بررسی به دیگری نسبت داد.

نخستین مورد ابتلای انسانی به ویروس شاموندا در فرانسه

در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، مقام‌های بهداشتی فرانسه از شناسایی نخستین مورد شناخته‌شده ابتلای انسانی به ویروس شاموندا خبر دادند. این بیمار، فردی با سیستم ایمنی به‌شدت ضعیف بود که برای یک بیماری جدی تحت درمان قرار داشت.

بر اساس گزارش مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها، بیمار در اوایل اکتبر جان خود را از دست داده است. بررسی‌ها برای مشخص شدن نقش دقیق ویروس در مرگ او همچنان ادامه دارد.

این موضوع اهمیت دارد که ابتلای یک فرد به ویروس و مرگ او پس از عفونت، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که ویروس علت قطعی مرگ بوده است. بیماری زمینه‌ای و وضعیت سلامت بیمار نیز در بررسی پزشکی باید در نظر گرفته شود.

مقام‌های بهداشتی تاکنون مورد انسانی دیگری را گزارش نکرده‌اند و این رخداد را به‌عنوان یک مورد منفرد در حال بررسی دنبال می‌کنند.

ویروس شاموندا چگونه منتقل می‌شود؟

بر اساس اطلاعات سازمان جهانی بهداشت حیوانات و نهادهای دامپزشکی اروپا، ویروس شاموندا معمولاً از طریق گزش حشرات ریز خون‌خوار موسوم به «مگس‌های گزنده» از جنس کولیکوئیدس (Culicoides) میان حیوانات منتقل می‌شود.

این حشرات می‌توانند ویروس را از حیوان آلوده دریافت کنند و در شرایط مناسب آن را به حیوان دیگری انتقال دهند. بنابراین، انتقال ویروس در دام‌ها بیشتر با چرخه حشرات ناقل و شرایط محیطی مرتبط است.

در مورد نخستین بیمار انسانی فرانسه نیز احتمال انتقال از طریق گزش حشره مطرح شده است، اما مسیر دقیق ابتلا هنوز به‌طور قطعی مشخص نشده است.

تا اول آبان ۱۴۰۵، شواهد معتبری مبنی بر انتقال معمول و پایدار ویروس شاموندا از انسان به انسان منتشر نشده است. در نتیجه، نمی‌توان آن را مانند بیماری‌هایی دانست که به‌طور گسترده از طریق تماس روزمره میان افراد منتقل می‌شوند.

انتشار ویروس شاموندا در جهان؛ کدام کشورها گزارش داده‌اند؟

گزارش‌های دامپزشکی در سال ۲۰۲۶ از شناسایی ویروس شاموندا یا ویروس‌های بسیار نزدیک به آن در چندین کشور اروپایی خبر داده‌اند. این گزارش‌ها عمدتاً مربوط به دام‌ها هستند، نه ابتلای انسانی.

بر اساس اطلاعات مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها، موارد حیوانی در کشورهایی از جمله آلمان، فرانسه، بلژیک، هلند، ایرلند، ایتالیا، اسپانیا، پرتغال، اتریش، سوئیس و چند کشور دیگر گزارش شده است.

سازمان جهانی بهداشت حیوانات نیز تأکید کرده است که میزان انتشار و اثرات بلندمدت ویروس در اروپا هنوز به‌طور کامل مشخص نیست. بخشی از تفاوت گزارش‌ها ممکن است به تفاوت در روش‌های پایش و توانایی آزمایشگاهی کشورها مربوط باشد.

نکته مهم آن است که انتشار ویروس در دام‌ها را نباید با انتشار گسترده آن در جمعیت انسانی یکسان دانست. تا اول آبان ۱۴۰۵، گزارش‌های موجود از گسترش موارد انسانی در کشورهای مختلف حکایت ندارند.

علائم ویروس شاموندا در حیوانات چیست؟

در دام‌های آلوده، علائم گزارش‌شده می‌تواند شامل تب، اسهال، کاهش تولید شیر و مشکلات تولیدمثل باشد. در برخی موارد، اختلالات جنینی، سقط یا تولد نوزادان دام با ناهنجاری نیز گزارش شده است.

در برخی اسب‌های آلوده، علائم عصبی شدیدتر نیز مشاهده شده است؛ اما میزان و الگوی این عوارض هنوز در حال بررسی است.

این علائم اختصاصی ویروس شاموندا نیستند و می‌توانند در بیماری‌های دامپزشکی دیگر نیز دیده شوند. بنابراین، تشخیص قطعی به بررسی و آزمایش دامپزشکی نیاز دارد.

آیا ویروس شاموندا برای انسان خطرناک است؟

شناسایی نخستین مورد انسانی باعث شده است که متخصصان بهداشتی درباره احتمال خطر این ویروس برای انسان بررسی‌های بیشتری انجام دهند. با این حال، بر اساس اطلاعات موجود تا اول آبان ۱۴۰۵، خطر ابتلای گسترده انسان‌ها پایین ارزیابی شده است.

بیمار گزارش‌شده در فرانسه سیستم ایمنی بسیار ضعیفی داشت و هنوز مشخص نیست که ویروس در شرایط معمول چه اثری بر سلامت افراد دارد. همچنین، اطلاعات درباره توانایی ویروس برای ایجاد بیماری انسانی محدود است.

در حال حاضر، شواهدی از انتقال گسترده انسان‌به‌انسان یا افزایش موارد انسانی در کشورهای مختلف منتشر نشده است. به همین دلیل، گزارش نخستین ابتلا را نباید به‌عنوان اعلام یک همه‌گیری یا خطر فوری برای همه مردم تعبیر کرد.

آیا ویروس شاموندا واکسن یا درمان مشخصی دارد؟

تا اول آبان ۱۴۰۵، واکسن تجاری تأییدشده‌ای برای ویروس شاموندا در دسترس عمومی گزارش نشده است. پژوهش‌ها و بررسی‌های دامپزشکی برای شناخت بهتر ویروس، روش‌های تشخیص و اثرات آن ادامه دارد.

همچنین اطلاعات علمی درباره درمان اختصاصی عفونت انسانی محدود است. با توجه به اینکه تاکنون فقط یک مورد انسانی شناخته‌شده گزارش شده، هنوز نمی‌توان درباره الگوی بیماری در انسان یا روش درمان استاندارد نتیجه‌گیری گسترده‌ای ارائه کرد.

سازمان‌های بهداشتی جهان چه اقداماتی انجام داده‌اند؟

مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها اعلام کرده که در تماس با مقام‌های فرانسوی و نهادهای اروپایی برای بررسی پیامدهای احتمالی این عفونت است. همچنین پایش و تقویت توان آزمایشگاهی برای شناسایی موارد احتمالی دیگر در دستور کار قرار دارد.

سازمان جهانی بهداشت حیوانات نیز بر پایش موارد حیوانی، بررسی نمونه‌ها و تبادل اطلاعات میان کشورها تأکید کرده است. از آنجا که ویروس در دام‌ها و حشرات ناقل گردش دارد، همکاری میان نهادهای بهداشتی انسانی و دامپزشکی اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.

آخرین وضعیت ویروس شاموندا تا اول آبان ۱۴۰۵

بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده تا اول آبان ۱۴۰۵، ویروس شاموندا در سال ۲۰۲۶ در دام‌های چندین کشور اروپایی شناسایی شده و نخستین مورد شناخته‌شده ابتلای انسانی آن نیز در فرانسه گزارش شده است.

بیمار فرانسوی در اوایل اکتبر جان خود را از دست داده، اما نقش دقیق ویروس در مرگ او همچنان در دست بررسی است. تاکنون مورد انسانی دیگری گزارش نشده و مقام‌های بهداشتی شواهدی از خطر گسترده برای عموم مردم اعلام نکرده‌اند.

بنابراین، مهم‌ترین نکته درباره شاموندا در حال حاضر، ادامه پایش و بررسی علمی است. خبر نخستین ابتلای انسانی اهمیت دارد، اما با اطلاعات موجود نمی‌توان از شیوع گسترده انسانی یا وقوع همه‌گیری این ویروس خبر داد.