آخرالزمان ۲۲ آبان ۱۴۰۵؛ آیا جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ پایان دنیاست؟ منشأ شایعه چه بود؟
آخرالزمان ۲۲ آبان ۱۴۰۵ چه اتفاقی می افتد؟ شایعه پایان دنیا از کجا آمده است؟
با نزدیک شدن به ۲۲ آبان ۱۴۰۵، مطالبی درباره پایان دنیا و وقوع یک اتفاق بزرگ در این تاریخ در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. بعضی از این پیام‌ها ادعا می‌کنند دانشمندان از دهه‌ها قبل تاریخ نابودی جهان را پیش‌بینی کرده‌اند و حتی روز جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ را به‌عنوان زمان پایان حیات بشر معرفی کرده‌اند. همین موضوع باعث شده عبارت‌هایی مانند «آخرالزمان ۲۲ آبان ۱۴۰۵»، «آیا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ پایان دنیاست؟» و «۲۲ آبان چه اتفاقی می‌افتد؟» مورد توجه کاربران قرار بگیرد.
اما واقعیت چیست؟ آیا قرار است در این روز زمین با یک حادثه کیهانی روبه‌رو شود، سیاره‌ای به زمین برخورد کند یا اتفاقی غیرعادی زندگی انسان‌ها را به پایان برساند؟ بررسی ریشه این ادعا نشان می‌دهد ماجرا به یک پژوهش ریاضی درباره رشد جمعیت جهان بازمی‌گردد که در سال ۱۹۶۰ منتشر شد؛ پژوهشی که عنوانی جنجالی داشت، اما معنای آن با آنچه امروز در شبکه‌های اجتماعی درباره پایان دنیا گفته می‌شود تفاوت زیادی دارد.
۲۲ آبان ۱۴۰۵ چه اتفاقی می‌افتد؟
۲۲ آبان ۱۴۰۵ برابر با جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ است. دلیل مطرح شدن این تاریخ، مقاله‌ای علمی است که حدود ۶۶ سال پیش در مجله معتبر ساینس منتشر شد. نویسندگان آن با استفاده از یک مدل ریاضی، روند رشد جمعیت انسان‌ها را بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که اگر الگوی رشد جمعیت در گذشته بدون تغییر ادامه پیدا کند، معادله آن‌ها در نوامبر ۲۰۲۶ به یک نقطه ریاضی خاص می‌رسد.
این نتیجه به معنای پیش‌بینی برخورد یک سیارک، انفجار خورشید، نابودی زمین یا وقوع یک فاجعه طبیعی در ۲۲ آبان نیست. موضوع اصلی مقاله، رشد جمعیت و محدودیت‌های ادامه یافتن یک روند جمعیتی بود.
بنابراین، تا زمانی که شواهد معتبر علمی خلاف آن را نشان نداده‌اند، دلیلی برای معرفی ۲۲ آبان ۱۴۰۵ به‌عنوان تاریخ پایان جهان وجود ندارد. صرف انتشار یک تاریخ در مقاله‌ای قدیمی نیز به معنای وقوع قطعی یک حادثه در آن روز نیست.
شایعه پایان دنیا در ۲۲ آبان ۱۴۰۵ از کجا آمده است؟
ریشه اصلی این شایعه به مقاله‌ای با عنوان جنجالی «روز قیامت: جمعه، ۱۳ نوامبر سال ۲۰۲۶» بازمی‌گردد که در چهارم نوامبر ۱۹۶۰ در مجله علمی ساینس منتشر شد.
این مقاله را سه پژوهشگر به نام‌های هاینتس فون فورستر، پاتریشیا مورا و لارنس امیو تهیه کردند. آن‌ها در آن زمان در دانشگاه ایلینوی آمریکا فعالیت داشتند و هدفشان بررسی روند رشد جمعیت جهان در طول تاریخ بود.
پژوهشگران با استفاده از برآوردهای تاریخی جمعیت، مدلی ریاضی طراحی کردند تا نشان دهند اگر روند رشد جمعیت با همان الگوی گذشته ادامه پیدا کند، چه نتیجه‌ای به دست می‌آید. محاسبات آن‌ها به نقطه‌ای در سال ۲۰۲۶ می‌رسید که در آن مقدار جمعیت در مدل ریاضی به سمت بی‌نهایت میل می‌کرد.
همین نتیجه و عنوان تحریک‌آمیز مقاله باعث شد موضوع «روز قیامت» به آن نسبت داده شود. با گذشت سال‌ها، این عنوان دوباره در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد و برخی کاربران آن را به پیش‌بینی قطعی نابودی جهان تبدیل کردند.
نکته مهم این است که مقاله درباره یک مدل فرضی رشد جمعیت بود، نه پیش‌بینی یک حادثه فیزیکی که قرار باشد در تاریخ مشخصی زمین را نابود کند.
پژوهش سال ۱۹۶۰ دقیقاً چه چیزی را پیش‌بینی کرده بود؟
برای درک بهتر موضوع باید میان نتیجه یک مدل ریاضی و اتفاقی که در دنیای واقعی رخ می‌دهد تفاوت قائل شویم.
پژوهشگران در سال ۱۹۶۰ روند افزایش جمعیت جهان را با استفاده از اطلاعات تاریخی بررسی کردند. آن‌ها مدلی را در نظر گرفتند که در آن سرعت رشد جمعیت نیز به‌مرور افزایش پیدا می‌کرد. با ادامه دادن این روند در محاسبات، مدل به نقطه‌ای می‌رسید که مقدار جمعیت از نظر ریاضی به بی‌نهایت میل می‌کرد.
چنین وضعیتی در دنیای واقعی امکان‌پذیر نیست؛ زیرا جمعیت انسان‌ها به عوامل متعددی مانند منابع غذایی، شرایط اقتصادی، میزان تولد و مرگ‌ومیر، بیماری‌ها، ساختار اجتماعی و ظرفیت محیط‌زیست وابسته است.
به زبان ساده، پژوهشگران می‌خواستند نشان دهند ادامه بی‌وقفه یک روند رشد شتاب‌گیرنده می‌تواند به نتیجه‌ای غیرواقعی و ناممکن برسد. این محاسبه قرار نبود اعلام کند در روز ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ زمین نابود می‌شود.
در واقع، عنوان جنجالی مقاله توجه عمومی را به مسئله رشد جمعیت جلب کرد؛ اما برداشت امروزی برخی کاربران از آن، با موضوع اصلی پژوهش یکسان نیست.
چرا تاریخ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ انتخاب شد؟
یکی از پرسش‌های مهم درباره این شایعه آن است که چرا دقیقاً جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ مطرح شده است.
بر اساس گزارش‌هایی که درباره تاریخچه این پژوهش منتشر شده، نتیجه محاسبات به بازه‌ای در سال ۲۰۲۶ اشاره داشت، اما تاریخ دقیق روز سیزدهم نوامبر به شکل یک پیش‌بینی قطعی از وقوع حادثه به دست نیامده بود. تاریخ جمعه ۱۳ نوامبر با توجه به عنوان جنجالی و توجه‌برانگیز مقاله انتخاب شد.
در نتیجه، نباید تصور کرد دانشمندان با مشاهده یک نشانه نجومی یا کشف یک خطر قطعی، روز ۲۲ آبان ۱۴۰۵ را برای پایان جهان تعیین کرده‌اند.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در بازنشرهای اینترنتی معمولاً بخش اصلی ماجرا، یعنی فرضی بودن مدل و محدودیت‌های آن، حذف می‌شود و تنها عبارت «پایان دنیا در سال ۲۰۲۶» باقی می‌ماند.
آیا جمعیت جهان در سال ۲۰۲۶ به نقطه پیش‌بینی‌شده در مدل می‌رسد؟
خیر. روند واقعی جمعیت جهان با فرض‌های مدل سال ۱۹۶۰ یکسان پیش نرفته است.
در دهه‌های گذشته، رشد جمعیت جهان تغییر کرده و سرعت افزایش آن نسبت به دوره‌هایی از قرن بیستم کاهش یافته است. کاهش نرخ زاد و ولد در بسیاری از کشورها، تغییر ساختار خانواده‌ها و تحولات اجتماعی و اقتصادی از جمله عواملی هستند که مسیر رشد جمعیت را تحت تأثیر قرار داده‌اند.
مدلی که در سال ۱۹۶۰ ارائه شده بود، ادامه یافتن یک الگوی مشخص را فرض می‌کرد؛ اما وقتی شرایط واقعی تغییر می‌کند، نتیجه محاسبات قبلی نیز دیگر نمی‌تواند به‌عنوان پیش‌بینی دقیق آینده استفاده شود.
به همین دلیل، رسیدن به سال ۲۰۲۶ به معنای تحقق پیش‌بینی نابودی بشر نیست. آنچه اهمیت دارد این است که فرض‌های اولیه مدل با واقعیت‌های جمعیتی سال‌های بعد یکسان باقی نمانده‌اند.
آیا در ۲۲ آبان ۱۴۰۵ قرار است سیارکی به زمین برخورد کند؟
یکی دیگر از روایت‌هایی که ممکن است همراه با شایعه آخرالزمان منتشر شود، ادعای برخورد یک سیارک یا جرم آسمانی بزرگ با زمین است.
اما باید توجه داشت که تاکنون هیچ مدرک معتبر و تأییدشده‌ای وجود ندارد که نشان دهد در ۲۲ آبان ۱۴۰۵ یک سیارک قرار است با زمین برخورد کند و باعث نابودی جهان شود.
سازمان فضایی آمریکا، ناسا، از طریق برنامه‌های دفاع سیاره‌ای و مرکز مطالعات اجرام نزدیک زمین، اجرام آسمانی نزدیک به زمین را رصد می‌کند و مسیر حرکت آن‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی ناسا، در میان سیارک‌های شناخته‌شده، هیچ جرم بزرگ‌تر از ۱۴۰ متر وجود ندارد که در ۱۰۰ سال آینده احتمال قابل‌توجهی برای برخورد با زمین داشته باشد.
البته این موضوع به معنای نبود کامل خطرهای طبیعی در فضا نیست. برخورد اجرام کوچک با جو زمین اتفاقی طبیعی است و دانشمندان نیز برای شناسایی و بررسی اجرام نزدیک زمین فعالیت می‌کنند. با این حال، وجود چنین پدیده‌هایی را نباید به ادعای بدون مدرک نابودی جهان در یک تاریخ مشخص ارتباط داد.
آیا فعالیت خورشیدی و طوفان‌های خورشیدی باعث آخرالزمان می‌شوند؟
در برخی مطالب اینترنتی، شایعه پایان دنیا با فعالیت خورشید و احتمال وقوع طوفان‌های خورشیدی نیز ارتباط داده شده است. این موضوع به‌ویژه به دلیل نزدیک بودن دوره اوج فعالیت خورشیدی مورد توجه قرار گرفته است.
خورشید چرخه‌های فعالیت دارد و در دوره‌هایی تعداد لکه‌های خورشیدی و برخی رویدادهای مرتبط با فعالیت مغناطیسی آن افزایش پیدا می‌کند. شراره‌های خورشیدی و فوران‌های تاج خورشیدی نیز از پدیده‌های شناخته‌شده هستند.
برخی از این رویدادها می‌توانند بر ماهواره‌ها، ارتباطات رادیویی، سامانه‌های ناوبری و شبکه‌های برق تأثیر بگذارند. به همین دلیل، مراکز علمی و هواشناسی فضایی فعالیت خورشید را به‌طور مستمر بررسی می‌کنند.
اما میان وقوع یک طوفان خورشیدی و نابودی زمین تفاوت بسیار زیادی وجود دارد. هیچ ارتباط علمی اثبات‌شده‌ای میان پژوهش جمعیتی سال ۱۹۶۰ و وقوع یک فاجعه خورشیدی در ۲۲ آبان ۱۴۰۵ وجود ندارد.
بنابراین، نمی‌توان صرفاً با اشاره به چرخه فعالیت خورشید نتیجه گرفت که در این تاریخ اتفاقی آخرالزمانی رخ خواهد داد.
چرا شایعه پایان دنیا دوباره در شبکه‌های اجتماعی فراگیر شد؟
بازگشت این شایعه پس از گذشت بیش از شش دهه، چند دلیل قابل بررسی دارد:
۱. عنوان جنجالی یک مقاله علمی قدیمی
عنوان مقاله سال ۱۹۶۰ از عبارت «روز قیامت» استفاده می‌کرد. چنین عنوانی حتی بدون مطالعه متن اصلی نیز توجه مخاطبان را جلب می‌کند و به‌راحتی در شبکه‌های اجتماعی بازنشر می‌شود.
۲. نزدیک شدن به تاریخ مطرح‌شده در پژوهش
با نزدیک شدن به ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، برخی رسانه‌ها و کاربران دوباره به مقاله قدیمی توجه کردند. نزدیک بودن تاریخ باعث شد موضوعی که سال‌ها کمتر مورد توجه عمومی بود، بار دیگر به بحث روز تبدیل شود.
۳. حذف توضیحات علمی در بازنشرها
در بسیاری از پیام‌های کوتاه اینترنتی، توضیح مربوط به مدل ریاضی و فرض‌های آن حذف می‌شود. در نتیجه، مخاطب تنها با این ادعا روبه‌رو می‌شود که دانشمندان تاریخ پایان دنیا را تعیین کرده‌اند؛ در حالی که محتوای واقعی پژوهش چنین چیزی را تأیید نمی‌کند.
۴. ترکیب چند موضوع متفاوت با یکدیگر
گاهی موضوعاتی مانند طوفان خورشیدی، تغییرات آب‌وهوایی، برخورد سیارک‌ها و رشد جمعیت در یک روایت واحد قرار می‌گیرند. در حالی که هرکدام از این موضوعات حوزه علمی جداگانه‌ای دارند و برای اثبات ارتباط میان آن‌ها به شواهد مستقل نیاز است.
۵. بازنشر مطالب هیجان‌انگیز بدون بررسی منبع
محتوایی که با ترس و شگفتی همراه باشد، ممکن است بیشتر دیده و بازنشر شود. به همین دلیل، یک ادعای قدیمی می‌تواند در مدت کوتاهی دوباره فراگیر شود؛ حتی اگر شواهد علمی آن را تأیید نکنند.
آیا دانشمندان تاریخ پایان جهان را می‌دانند؟
خیر. علم نمی‌تواند صرفاً با یک فرمول ریاضی، تاریخ قطعی پایان جهان یا نابودی بشر را تعیین کند.
دانشمندان می‌توانند درباره خطرهای مشخص، مانند برخورد اجرام آسمانی، تغییرات اقلیمی، فعالیت خورشیدی و سایر پدیده‌های طبیعی تحقیق کنند. این بررسی‌ها بر اساس داده‌ها، مدل‌ها و میزان عدم قطعیت انجام می‌شود.
اما پیش‌بینی یک خطر مشخص با اعلام تاریخ قطعی پایان دنیا تفاوت دارد. حتی در مواردی که دانشمندان احتمال وقوع یک رویداد را بررسی می‌کنند، باید به محدوده زمانی، میزان احتمال و محدودیت داده‌ها توجه کرد.
از سوی دیگر، هر مقاله علمی قدیمی را نمی‌توان بدون بررسی شرایط و فرض‌های اولیه آن، به‌عنوان پیش‌بینی معتبر برای زمان حال معرفی کرد. پژوهش سال ۱۹۶۰ نیز نمونه‌ای از همین موضوع است؛ مدلی که بر اساس روندهای جمعیتی آن زمان ساخته شده بود و نمی‌توان نتیجه آن را به‌عنوان خبر قطعی درباره آینده جهان منتشر کرد.
جمع‌بندی؛ آیا باید نگران آخرالزمان ۲۲ آبان ۱۴۰۵ باشیم؟
شایعه پایان دنیا در ۲۲ آبان ۱۴۰۵ ریشه در یک پژوهش ریاضی درباره رشد جمعیت جهان دارد که در چهارم نوامبر ۱۹۶۰ در مجله ساینس منتشر شد. سه پژوهشگر با بررسی روند تاریخی جمعیت، مدلی ارائه کردند که در صورت ادامه یافتن همان الگو، جمعیت را در محاسبات به سمت بی‌نهایت می‌برد.
اما این پژوهش پیش‌بینی برخورد سیارک، انفجار خورشید یا نابودی فیزیکی زمین در روز جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ نبود. با تغییر روند رشد جمعیت در دهه‌های بعد، فرض‌های اصلی آن مدل نیز دیگر با شرایط واقعی مطابقت نداشت.
در حال حاضر، شواهد علمی معتبری برای وقوع یک رویداد آخرالزمانی در ۲۲ آبان ۱۴۰۵ وجود ندارد. بنابراین، ادعای پایان دنیا در این تاریخ را باید یک برداشت نادرست و اغراق‌آمیز از یک مقاله قدیمی دانست، نه یک پیش‌بینی علمی قطعی.
پاسخ کوتاه به پرسش این است: ۲۲ آبان ۱۴۰۵ تاریخ اعلام‌شده برای نابودی زمین نیست و مقاله‌ای که منشأ این شایعه شده، درباره یک مدل رشد جمعیت بوده است؛ نه وقوع یک حادثه آخرالزمانی.
