سرنوشت قانون جدید مهریه چه شد؟ آخرین وضعیت طرح ۱۴ سکه و میزان مهریه قابل مطالبه
طرح اصلاح قانون مهریه که با هدف تغییر شیوه اجرای محکومیت‌های مالی و کاهش استفاده از زندان در پرونده‌های مهریه مطرح شده بود، هنوز به مرحله اجرای نهایی نرسیده است. بر اساس آخرین اظهارات منتشرشده در ۲۶ مهر ۱۴۰۵، مصوبه مجلس با ایرادهای شرعی و حقوقی مواجه شده و برای اعمال اصلاحات موردنظر، موضوع باید دوباره در مجلس بررسی شود.
در روزهای گذشته، انتشار خبرهایی درباره کاهش ضمانت اجرای مهریه به ۱۴ سکه باعث شده بسیاری از افراد تصور کنند قانون جدید تصویب و اجرایی شده یا مهریه زنان به ۱۴ سکه محدود شده است؛ در حالی که این برداشت درست نیست. عدد ۱۴ سکه به موضوع ضمانت اجرای پرداخت مهریه مربوط می‌شود، نه تعیین سقف اصل مهریه یا حذف بدهی بیشتر از این مقدار.
قانون جدید مهریه در مهر ۱۴۰۵ به کجا رسید؟
طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و برخی احکام مربوط به مهریه، پس از تصویب در مجلس، برای بررسی به شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شد.
با این حال، طبق اظهارات زهرا بهروزآذر، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، این مصوبه با ایرادهایی از نظر قانون اساسی، سیاست‌های کلی نظام و موازین شرعی مواجه شده است. به گفته او، مجلس باید اصلاحات موردنظر را در کمیسیون حقوقی و قضایی اعمال کند.
بنابراین، تا زمان تکمیل فرایند قانونی، تأیید نهایی و ابلاغ، نمی‌توان مقررات پیشنهادی را به‌عنوان قانون لازم‌الاجرا معرفی کرد. در نتیجه، خبرهایی که از اجرای قطعی قانون ۱۴ سکه‌ای یا تغییر فوری شرایط پرداخت مهریه حکایت دارند، نیازمند توجه و بررسی دقیق هستند.
آیا مهریه به ۱۴ سکه کاهش یافته است؟
خیر. ۱۴ سکه به معنای سقف مهریه نیست.
مهریه مبلغ یا تعداد سکه‌ای است که هنگام ازدواج با توافق طرفین در عقدنامه تعیین می‌شود. اگر در عقدنامه مهریه ۱۰۰، ۲۰۰ یا تعداد بیشتری سکه درج شده باشد، طرح اصلاح قانون به‌خودی‌خود به معنای کاهش آن به ۱۴ سکه نیست.
موضوع اصلی مصوبه مورد بحث، تغییر شیوه برخورد قانونی با افرادی است که توانایی پرداخت مهریه را ندارند و نحوه اجرای محکومیت مالی آنهاست. به همین دلیل باید میان سه موضوع تفاوت قائل شد:
- اصل مهریه: تمام مبلغ یا تعداد سکه‌ای که در عقدنامه ثبت شده است.
- ضمانت اجرای پرداخت: مقرراتی که برای وصول مهریه و اجرای حکم در صورت پرداخت‌نکردن آن به کار می‌رود.
- حبس یا ابزارهای جایگزین: شیوه‌هایی که قانون برای اجرای محکومیت مالی و رسیدگی به وضعیت بدهکار در نظر می‌گیرد.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تغییر در ضمانت اجرای پرداخت، لزوماً به معنای تغییر اصل حق مالی زوجه نیست.
در قانون فعلی مهریه چند سکه ملاک است؟
تا زمانی که اصلاحات جدید به‌صورت قانونی لازم‌الاجرا نشده باشد، باید مقررات جاری را ملاک قرار داد.
بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، در مهریه تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن، مقررات مربوط به اجرای محکومیت‌های مالی اعمال می‌شود. برای مازاد بر این میزان نیز ملائت و توانایی مالی زوج ملاک پرداخت است.
این موضوع به معنای آن نیست که مهریه‌های بیشتر از ۱۱۰ سکه از بین می‌روند یا قابل مطالبه نیستند؛ بلکه شیوه اجرای حکم و بررسی توانایی مالی در این موارد اهمیت پیدا می‌کند.
در طرح اصلاحی مورد بحث، عدد ۱۴ سکه برای تغییر ضمانت اجرای پرداخت مطرح شده بود؛ اما تا زمانی که فرایند قانونی آن تکمیل نشده، نمی‌توان این عدد را جایگزین مقررات جاری دانست.
اگر مهریه در عقدنامه ۱۰۰ یا ۲۰۰ سکه باشد، تکلیف چیست؟
اگر مهریه در عقدنامه ۱۰۰ سکه تعیین شده باشد، اصل تعهد همان ۱۰۰ سکه است. اگر مهریه ۲۰۰ سکه باشد نیز اصل بدهی به همان میزان درج‌شده در عقدنامه باقی می‌ماند.
با این حال، نحوه وصول مهریه و امکان استفاده از ضمانت اجراهای قانونی به وضعیت پرونده، مقررات لازم‌الاجرا و توانایی مالی شخص محکوم‌شده بستگی دارد.
بنابراین، نمی‌توان صرفاً با استناد به خبر طرح ۱۴ سکه‌ای نتیجه گرفت که مهریه‌های بالاتر از این میزان قابل مطالبه نیستند یا به‌طور خودکار بخشیده می‌شوند.
آیا قانون جدید مهریه شامل پرونده‌های قبلی هم می‌شود؟
این پرسش به زمان تصویب و ابلاغ قانون، متن نهایی آن و مقررات مربوط به اجرای محکومیت‌های مالی بستگی دارد.
تا زمانی که متن نهایی قانون منتشر نشده باشد، نمی‌توان درباره شمول قطعی آن بر تمام پرونده‌های قبلی، احکام صادرشده یا پرونده‌های در حال رسیدگی نظر قطعی داد.
افرادی که پرونده مهریه آنها در جریان است، باید وضعیت پرونده خود را بر اساس قانون جاری و تصمیم مرجع رسیدگی بررسی کنند و اخبار مربوط به طرح اصلاحی را به‌تنهایی مبنای تغییر وضعیت حقوقی خود قرار ندهند.
چرا طرح اصلاح قانون مهریه با ایراد مواجه شد؟
بر اساس اظهارات معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، بخشی از ایرادهای مطرح‌شده به ملاحظات شرعی، قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام مربوط بوده است.
به همین دلیل، ادامه بررسی طرح به اصلاح متن مصوبه در مجلس وابسته شده است. هنوز نمی‌توان درباره نسخه نهایی، زمان تصویب یا زمان اجرای احتمالی آن با قطعیت اظهار نظر کرد.
جمع‌بندی؛ بالاخره چند سکه مهریه باید پرداخت شود؟
پاسخ به این سؤال به اصل مهریه درج‌شده در عقدنامه و مقررات مربوط به اجرای آن بستگی دارد.
در حال حاضر، طرح اصلاح قانون مهریه و عدد ۱۴ سکه هنوز به مرحله اجرای نهایی نرسیده است. این عدد به ضمانت اجرای پرداخت مربوط می‌شود و به معنای کاهش مهریه همه زنان به ۱۴ سکه نیست.
اصل مهریه بر اساس توافق ثبت‌شده در عقدنامه تعیین می‌شود و تغییر در شیوه وصول آن باید از مسیر قانونی انجام شود. تا زمان ابلاغ قانون جدید، مقررات جاری ملاک رسیدگی به پرونده‌های مهریه خواهد بود.
