جرم چاقوکشی چیست؟

در چند دهه گذشته پرونده های ضرب و جرح و نزاع خیابانی به شدت افزایش پیدا کرده است و برخی از افراد از سلاح سرد مانند چاقو استفاده می کنند که همین امر موجب شده به یک موضوع کیفری تبدیل شود و قانون در ماده ماده 617 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) به صورت کامل به این جرم پرداخته است.

جرم چاقوکشی چیست؟

هنگامی که شخص در خیابان و ملاعام چاقویی بردارد و آن را از غلاف خارج کند و توسط آن قدرت نمایی و باعث ترس و وحشت مردم شود، در قانون می گوییم که جرم چاقوکشی رخ داده است.

در صورتی که از این چاقو علیه فرد دیگری اسفاده کند، بدون اینکه آسیبی به او وارد شود، می تواند شکایت کیفری علیه فرد چاقو کش مطرح نماید.

جرم بودن حمل، تولید و فروش سلاح های سرد نامتعارف

صرف همراه داشتن سلاح های سرد خطرناک شامل قمه، شمشیر، قداره و پنجه بوکس، اگر با هدف دعوا و ضرب و جرح باشد، جرم محسوب می شود (حتی اگر فرد از آن ها استفاده نکند).

مجازات حمل: دادگاه شخص را به حداقل مجازات حبس ۶ ماه حبس محکوم می کند.

مجازات تولید و فروش: وارد کردن، ساختن و فروختن این سلاح های خطرناک ممنوع است. مرتکبان به جزای نقدی درجه ۶ محکوم می گردند و تمام سلاح های کشف شده نیز توسط دولت ضبط یا معدوم می شود.

استثنائات قانونی و موارد مجاز

قانون برای کسانی که به دلایل موجه و قانونی با این ادوات سر و کار دارند، استثنا قائل شده است. تولید، فروش یا حمل قمه، شمشیر و قداره در موارد زیر جرم نیست:

• مصارف ورزشی و رزمی
• کاربردهای نمایشی و سینمایی
• مصارف آموزشی
• نیازهای ضروری شغلی (مانند ابزار کار قصابی یا کشاورزی)
• نیاز ضروری برای دفاع شخصی

برای مثال مادری که طلاق گرفته و دارای فرزند است، اجازه نمی دهد که شوهر سابقش که اعتیاد نیز دارد، او را ببیند و توجه کنید که خانم حضانت فرزند را به صورت قانونی گرفته است.

مرد عصبانی می شود و همراه چند نفر با قمه به محل زندگی خانم سابق خود می رود و تلاش می کند که با ایجاد ترس و وحشت کودک را از او بگیرد. در این مثال درست است کسی آسیبی ندیده ولی خانم می تواند به جرم ایجاد ترس و وحشت از مرد شکایت کند و تحت تعقیب قرار بگیرد.

با توجه به مجازات بالا اگر ضرب و جرح با چاقو باعث شود شخص یا اشخاصی آسیب ببینند، شخص چاقو کش علاوه بر مجازات های بالا، باید دیه نیز پرداخت نماید که میزان آن را قاضی با کمک نظریه پزشکی قانونی مشخص می کند.

نحوه رسیدگی به جرم چاقوکشی در دادگاه

افرادی که مورد چاقوکشی قرار گرفته اند و قصد دارند که شکایت کنند، نیاز به تنظیم شکواییه دارند و سپس شکواییه را به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برده و به همراه مدارک آن را ثبت می کند. پرونده برای انجام تحقیقات بیشتر به دادسرا فرستاده می شود.

اگر قرار جلب دادرسی از طرف دادسرا صادر شود، پرونده به همراه کیفرخواست به دادگاه کیفری ارجاع داه م شود. قاضی اظهارات متهم و شاکی را می شنود و اگر در قالب لایحه باشد آن را می خواند. اگر متهم دفاعیاتی که مطرح می کند مستند نباشد و به علم قاضی کمکی نکند، مرتکب شناخته شده و مجازات می شود.

جرم چاقو کشی طبق ماده 617 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) قابل پیگیری است که در ادامه متن کامل آن را برایتان قرار می دهیم :

هر کس به وسیله چاقو و یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرت نمایی کند یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهد یا با کسی گلاویز شود در صورتی که از مصادیق محارب نباشد به حبس از شش ماه تا دو سال و تا (74) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.

تبصره 1 (الحاقی 1396/9/29) – حمل قمه، شمشیر، قداره و پنجه بوکس در صورتی که صرفاً به منظور درگیری فیزیکی و ضرب و جرح انجام شود جرم محسوب و مرتکب به حداقل مجازات مقرر در این ماده محکوم می گردد. واردات، تولید و عرضه سلاحهای مذکور ممنوع است و مرتکب به جزای نقدی درجه شش محکوم و حسب مورد این سلاحها به نفع دولت ضبط یا معدوم می شود.

تبصره 2 (الحاقی 1396/9/29) – تولید، عرضه یا حمل ادوات موضوع تبصره (1) در موارد ورزشی، نمایشی، آموزشی و نیاز ضروری اشخاص برای استفاده شغلی یا دفاع شخصی پس از دریافت مجوز بلامانع است.

نحوه و مرجع صدور مجوز به موجب آیین نامه ای است که ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ این قانون با پیشنهاد وزرای دادگستری و کشور و با همکاری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تهیه می شود و به تصویب هیات وزیران می رسد.

مصادیق جرم چاقوکشی

• تهدید دیگران با استفاده از چاقو
• استفاده از چاقو برای نمایش قدرت و قدرت نمایی
• ایجاد مزاحمت برای افراد
• تهدید افراد برای گرفتن پول یا وسایل ( اخاذی )
• ضرب و جرح همراه با چاقو

دفاع مشروع در برابر چاقوکشی، چه زمانی مجازات ندارد؟

طبق ماده 156 قانون مجازات اسلامی، در صورتی که شخصی به شخص دیگر با چاقو حمله فیزیکی کند، قانون به شخصی که مورد حمله قرار گرفته حق دفاع می دهد. اگر حین دفاع به مهاجم آسیبی وارد کند که در حالت عادی جرم است (مانند ضرب و جرح یا حتی قتل)، تنها در صورتی از مجازات و پرداخت دیه معاف خواهد شد که دادگاه اقدام او را دفاع مشروع تشخیص دهد.

برای اینکه قاضی دفاع را قانونی بداند و حکم تبرئه صادر کند، باید تمام موارد زیر به صورت همزمان اثبات شود:

الف) ضرورت رفتار دفاعی: آسیب واردشده به مهاجم، تنها راه نجات بوده باشد (یعنی امکان فرار کردن، داد و فریاد یا پناه بردن به جای امن وجود نداشته باشد).

ب) واقعی بودن خطر: خطر باید در حال وقوع یا بسیار نزدیک باشد و ترس شما از آسیب دیدن، منطقی و بر اساس شواهد عینی شکل بگیرد (توسل به خشونت در برابر تهدیدات کلامی توخالی، دفاع مشروع نیست).

پ) عدم شروع درگیری توسط مدافع: شما نباید با اقدام غیرقانونی، توهین یا حمله اولیه، باعث تحریک مهاجم شده باشید. شخصی که خودش آغازگر دعواست، نمی تواند بعداً ادعای دفاع مشروع کند.

ت) عدم دسترسی فوری به پلیس: امکان تماس با نیروی انتظامی (پلیس ۱۱۰) به هیچ وجه وجود نداشته باشد، یا حضور ماموران برای جلوگیری از آسیب در آن لحظه حساس، بیش از حد زمان بر و بی تاثیر باشد.

شما مجاز هستید برای حفظ جان، ناموس، آبرو، مال یا آزادی تن فرد دیگری نیز با مهاجم درگیر شوید، به شرطی که قربانی در یکی از وضعیت های زیر باشد:

• از بستگان و نزدیکان شما باشد.
• مسئولیت حفاظت از وی بر عهده شما باشد (مانند دفاع بادیگارد یا پرستار از فرد تحت مراقبت).
• فرد قربانی به شدت ناتوان باشد یا شخصا از شما تقاضای کمک کند.
• قربانی در شرایطی باشد که نتواند درخواست استمداد کند (مانند خفگی یا بیهوشی).

بار اثبات در دادگاه بر عهده کیست؟

اگر قاضی متقاعد شود که نیت اصلی شما در صحنه درگیری صرفا دفاع بوده است، دیگر نیازی نیست شما رعایت شدن تک تک شروط بالا را ثابت کنید؛ بلکه جایگاه ها برعکس می شود و این مهاجم است که باید به دادگاه ثابت کند شما از حد دفاع خارج شده اید.

تکلیف پرداخت دیه در دفاع مشروع

اگر دفاع شما در دادگاه مشروع شناخته شود، علاوه بر معافیت از مجازات هایی مانند حبس، شلاق یا قصاص، پرداخت مبالغ دیه نیز به طور کامل ساقط می گردد.